Bij onze versnellingstesten volgens EUMOS 40509 zien we regelmatig hetzelfde beeld. De stapel zelf blijft nagenoeg vierkant, de dozen vervormen amper — en toch schuift de volledige lading van het pallet af. De verbinding tussen de goederen en het pallet is weggevallen. Wie dat resultaat achteraf moet verklaren, kijkt meestal naar het karton of de stapelopbouw. In heel wat gevallen ligt de oorzaak nochtans in iets veel banalers: de stretchfolie onderaan is smaller dan waar de wikkelaar op ingesteld staat.
Op de foto bovenaan: een versnellingstest volgens EUMOS 40509. De groene contour toont de maximale elastische vervorming van de laadeenheid, de blauwe merkpunten onderaan volgen het pallet zelf.
Dat verschijnsel is bij verladers en verpakkers veel minder bekend dan voorrek of omsluitkracht, terwijl het net op de meest kritieke plaats toeslaat. Palletstabiliteit met stretchfolie begint immers niet bovenaan, maar bij de laatste twee wikkelingen onder aan de lading.
Twee faalbeelden, dezelfde plaats
De EUMOS 40509-proef versnelt en vertraagt de laadeenheid horizontaal tot 0,5 G, zoals bij een stevige remmanoeuvre. De fout aan de basis duikt daarbij in twee varianten op.
In het eerste geval laat de folie het pallet zelf los. De banden glijden over de bovenrand van het dek omhoog en de lading staat vanaf dat moment gewoon los op het hout. In het tweede geval blijft de folie wel degelijk aan het pallet vasthangen, maar zijn de onderste banen slap en opgefrommeld. De lading schuift dan als één blok mee en de onderste dozen komen over de dekrand te hangen.
Verschillend beeld, identieke conclusie: de verankering tussen lading en pallet doet niets meer. Dat is een ander faalmechanisme dan de vervorming van de stapel die de EUMOS 40509-methode in de eerste plaats in beeld brengt, en het verdient in een testverslag dan ook een aparte vaststelling.
Stretchfolie rekt niet alleen in de lengte
Om te begrijpen waarom die onderste banden tekortschieten, moet u weten wat er tijdens het wikkelen met de folie gebeurt.
Polyethyleen is bij benadering onsamendrukbaar. Wat u in de lengte wint, verliest u in breedte én in dikte. Rekt u de folie tot 250 procent voor, dan wordt ze ruwweg drieënhalve keer langer — en die winst wordt betaald met een dunnere én een smallere baan. Dat zijdelings intrekken heet neck-down, of versmalling.
Een rekenvoorbeeld dat aardig klopt met wat we in de praktijk opmeten: een rol van 500 mm en 23 micron, bij 250 procent voorrek. Op de last meet u dan doorgaans nog ongeveer 400 mm breedte en een dikte in de buurt van 8 micron. Twintig procent van uw baanbreedte is dus verdwenen voor de folie het pallet raakt. Bij lange vrije spanlengtes tussen de laatste rol en de last, of bij wagens met een remsysteem in plaats van echte voorrekrollen, loopt dat verlies op tot dertig à veertig procent.
Hoeveel versmalling u krijgt, hangt vooral af van de afstand tussen de voorrekrollen: hoe korter die rekspleet, hoe minder de folie zijdelings kan intrekken. Daarnaast spelen de vrije spanlengte tot de last, de opbouw van de folie — meerlaagse films versmallen merkbaar minder dan monolaags materiaal — en de temperatuur in uw hal.
Van 500 naar 400 mm: waar uw overlapping verdwijnt
Hier zit het eigenlijke probleem. Wikkelprogramma’s worden zo goed als altijd opgezet met de nominale rolbreedte. Rekent u met 500 mm en dertig procent overlapping, terwijl u er effectief 400 overhoudt, dan is uw werkelijke overlapping nagenoeg nul. Lokaal krijgt u zelfs open banen tussen de wikkelingen.
Dat verklaart een flink deel van de dossiers waarin de gemeten omsluitkracht per wikkeling perfect in orde is, maar de eenheid toch niet stabiel raakt. Niet de kracht schiet tekort — de dekking klopt niet.
Waarom net de bodemwikkelingen het zwaarst lijden
Een folieband kan pas schuifkracht naar het pallet overbrengen als hij de voeg tussen het bovendek en de onderste doosrij daadwerkelijk overspant, met voldoende hoogte aan beide zijden. Niet in de buurt ervan: eroverheen.
Stel dat uw programma twee bodemwikkelingen voorziet die samen de bovenste 60 mm van het pallet en de onderste 200 mm van de lading zouden moeten pakken. Bij een kwart versmalling blijft daar 375 mm van over, en met de gebruikelijke tolerantie op de hoogte-instelling van de wagen komt de band grotendeels op het hout óf grotendeels op de dozen terecht. Uw verankering is dan niet zwakker geworden — ze is er simpelweg niet.
Verzwarende omstandigheid: bodemwikkelingen worden meestal met de hoogste voorrek gelegd, soms bewust als koord. Die roping maakt de versmalling maximaal en concentreert alles op één hoogte. Slipt die streng tijdens de versnellingspiek over de afgeronde dekrand omhoog, dan is de volledige verankering in één beweging weg.
Denk daarbij aan de aard van de verbinding. Zolang de folie niet onder de dekrand of tussen de klossen grijpt, is de koppeling met het pallet zuiver wrijvingsgebonden: polyethyleen op glad, stoffig of soms vochtig hout. Die wrijving is laag en sterk variabel.
Hoe een sluitend wikkelpatroon eruitziet
Maak het concreet. Neem een Europallet van 1200 bij 800 mm, 1600 mm hoog, veertig dozen in acht lagen, gewikkeld met een folie van 23 micron op 300 procent voorrek. Die folie komt van een rol van 50 cm hoog, en elke wikkeling wordt 25 cm — de helft — over de vorige gelegd. Door die overlapping grijpen de opeenvolgende lagen in elkaar en ontstaat de samenhang van de omwikkeling. Voor dozen is 50 procent overlapping normaal; voor trays adviseren we 35 procent.
Van onder naar boven ziet zo’n programma er dan als volgt uit. Onderaan komen acht tot tien wikkelingen op volledige stretch, waarbij de folie over de palletrand grijpt: neem precies 4 cm van het pallet mee, niet dieper, zodat de lading er werkelijk aan vergrendeld wordt. Wie extra grip wil, legt op de palletbasis een koord. Daarna klimt de wagen in stappen omhoog met telkens twee wikkelingen per hoogte, sluit hij de bovenste dooslaag af met drie wikkelingen aan de bovenrand, en legt hij op de terugweg naar beneden nog drie lagen. Samen goed voor 23 tot 25 wikkelingen.
Die 4 cm is geen willekeurig getal, en dieper wikkelen is niet veiliger. Onder die grens komt de folie in de zone waar de vorken van de heftruck het pallet binnenrijden. Bij de allereerste behandeling is ze dan al ingesneden of weggescheurd, en is de verankering die u net hebt opgebouwd verdwenen nog voor de laadeenheid uw magazijn verlaat. Dat moet u te allen tijde vermijden. Automatische magazijnen leggen bovendien dezelfde grens op: hun handlingsystemen verdragen geen folie in die zone.
Reken daar nu de versmalling in. Bij 300 procent voorrek houdt een baan van 500 mm in de praktijk vaak nog 350 tot 400 mm over. Uw overlapping van 25 cm zakt daarmee naar 10 à 15 cm, en de 4 cm die u op het pallet wilde meenemen is het eerste wat verdwijnt zodra de hoogte-instelling ook maar een centimeter afwijkt. Het patroon op papier klopt dan nog altijd; de omwikkeling op de vloer niet meer.
En dan is er nog de spanningsval
Stretchfolie verliest in de eerste vierentwintig uur een aanzienlijk deel van haar oorspronkelijke spanning, en hoe hoger de voorrek, hoe uitgesprokener dat verloop. Warmte versnelt het. Een omsluitkracht die u aan de wikkelaar meet, zegt daarom weinig over de toestand in een opgewarmde trailer na een nacht rijden. Wie kort na het wikkelen test, krijgt op dat punt een optimistisch beeld.
Wat u zelf kan nameten
U hebt geen labo nodig om te weten of dit bij u speelt. Drie eenvoudige vaststellingen brengen u al ver.
Meet de effectieve breedte van een folieband op een gewikkelde eenheid en vergelijk die met de rolbreedte op de doos. Meet vervolgens hoeveel banen de voeg tussen pallet en lading werkelijk overspannen, en over welke hoogte. Houd ten slotte het folieverbruik per eenheid bij, in gram per pallet. Dat laatste cijfer is de meest robuuste controlemaat die er bestaat, want het is immuun voor discussies over instellingen: minder gram betekent minder materiaal rond uw lading, ongeacht wat het display van de wagen aangeeft.
Een gemeten breedte van 430 mm bij een rol van 500 vertelt u meteen dat er hoogstens matig voorgerekt wordt — en dus dat er substantieel meer folie nodig is om dezelfde omsluitkracht te halen.
Van vaststelling naar bewijs
Wat een test hieraan toevoegt, is de scheiding tussen oorzaken. Door merkpunten zowel op het pallet als op de onderste doosrij aan te brengen, isoleren we het bezwijken van de verankering van de vervorming van de stapel. Zonder die referentie schrijft u een folieprobleem toe aan uw karton, en optimaliseert u maandenlang aan de verkeerde kant van het pallet.
CS-TS voert die EUMOS 40509-test bij u op locatie uit, met een mobiel testlabo dat naar uw magazijn komt. We verkopen zelf geen folie en geen wikkelmachines — onze vaststelling is de vaststelling, niet de opstap naar een offerte. Doorstaat uw laadeenheid de proef aan 0,5 G, dan volgt een transportveilig certificaat waarmee u aan uw wettelijke verplichtingen als verlader voldoet.
Twijfelt u of uw bodemwikkelingen doen wat u ervan verwacht? Neem gerust contact op, we denken vrijblijvend mee.